Çocuk Edebiyatı Nedir, Neden Önemlidir?

Edebiyat türlerinden biri de Çocuk Edebiyatıdır. Evet, edebiyatta Şiir en önde gelir ve Romansa daha bir üstte durur lakin Çocuk Edebiyatı tüm bunlardan bağımsız bir hassasiyet içerir. Çünkü çocukların okuyacağı kitabı büyükler yazdığı için, çok dikkat gerektiren bir çalışma alanıdır. Yani kitabın yazarı çocukların göz seviyesinden yazmalıdır.
Çocuk Edebiyatının sanıldığı gibi “basit” bir alan değildir, yazarı öğretmen de olsanız! Çocuk Edebiyatı, pedagojik duyarlılıktan tutunda estetik dil ve hayal gücünün dengeli biçimde birleşmesine kadar itina ister. Çok sanat yapmak şart değildir ancak çocuklar için yazmak, yazarın bilinçli olarak eğilmesini, çocuğun dünyasına göz hizasından bakmasını gerektirir. “Çocuğa görelik” bu alanın temel ilkesidir; metin, yetişkin aklıyla değil çocuğun iç sesiyle kurulmalıdır. Çünkü çocuk okur, imgeyi ve metaforu çoğu zaman yetişkinlerden daha sezgisel kavrar.
Çocuk Kitabı yazarken dil ve üslup çok önemlidir. Hele de anlatımda kelimelerin seçimi çok daha önemlidir. Çocukların anlayabileceği kolay kelimeler seçmek gerekir. Çocuk Edebiyatı dilde sade; anlamda ise derin olmak zorundadır. Bu sadelik, yüzeysellik değil, bilinçli bir arınmadır.
Dünya Çocuk Edebiyatı yakında takip edilmelidir. Çünkü günümüzde çocuklara yönelik anlatımlar yazıdan çok resimli görsellere doğru kaydığını gözlemlemek mümkündür. Çocuk Edebiyatı bugün yalnızca eğlendiren değil, çocuğun düşünme ve anlamlandırma becerisini geliştiren bir alan olarak görülmektedir. Türkiye’de de bu böyle, çocukları okurken eğlendiren, eğlendirirken düşündüren küçük boyutlu, bol resimli kitapların sayısı artmaya başlamıştır.
Tabi burada yabancı kültürlerin etkisinde değil kendi kültürümüzün karakterlerini kullanmak çok önemlidir. Çünkü çocuklar kendi kültürlerinden karakterlerle daha güçlü bağ kurduğunu gözlemlemek mümkün, Türkçenin imkânları bu alanda büyük bir zenginlik sunmaktadır.
Çocuk Edebiyatında öğretici dilden çok eğitici dilin seçilmesi önemlidir. Bir duyguyu anlatırken kelimeleri direk kullanmak yerine çocuğun kendisinin hissederek bulmasını sağlamak önemlidir. Mesela “Kediyi Sevdi” yerine, “Başını okşadığı kedi, mırıldayarak kuyruğunu salladı…” denmesi daha eğitici bir yöntemdir. Buna edebiyatta ‘Sezdirme’ denir.
Yani Çocuk Edebiyatında doğrudan öğüt vermek yerine, sezdirme esastır. Güçlü bir metafor, çocuğun iç dünyasında değeri kendiliğinden yeşertir. Hikâyede kahramanın dönüşümü ise vazgeçilmezdir; çocuk okur, metinden değişmiş olarak ayrılmalıdır.
Ayrıca kitap basılmadan önce konunun uzmanı Editörler tarafından iyi kontrol edilmesi gerekir.
Çocuk Edebiyatında ekonomik koşullar da önemlidir. Çünkü günümüz çocuk kitaplarının görsel ve çizimli olması birkaç çalışmanın birlikte yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Resim ve çizim ayrı bir ustalık ve maliyet gerektirmektedir. Resimli çocuk kitaplarında metin, çizim ve tasarım süreçleri zaman alır, maliyeti artırır…
Çocuk Edebiyatını yazmak için çocuk ruhlu olmak gerekir.
İçimizdeki hiç büyümeyen o çocuk. Çocuk Edebiyatı yazarı olmak için ebeveyn olmak şart değildir ancak gözlemleme ve çocuklarla temasla, hayata onların penceresinden bakabilmek gerekir.
 
Yazarın dikkat etmesi gereken bir başka konu ise, “olumsuz duyguların” anlatımında dikkat edilmesi hususudur. Ölüm, kayıp, üzüntü, yoksulluk ve kavga gibi temaların anlatımından kaçınmak yerine çocukların anlayacağı üslupta yazılmak gerekir. Bunların Dünya Edebiyatında örnekleri vardır ve incelenmelidir. Tamamen bu konulardan kaçmak yerine gayret gösterip anlatım dozu iyi ayarlanırsa, olumsuzluklar bile çocuğun hayatı anlamlandırmasına katkı sağlayabilir.
Çocuk Edebiyatı, geleceğe yazılan küçük küçük notlardı. Çünkü bir çocuğun karakterlerle ve kelimelerle kurduğu ilk bağ, belki de bütün bir hayatın yönünü belirleyecektir.
Çocuklar için yazmak zordur ancak bu zoru başarmaksa çocukları omzunda taşımak kadar keyif vericidir.
Çocuk Edebiyatı geleceğe yapılan yatırım demektir. Çocuklarınıza kitap okuma alışkanlığı kazandırır ve daha geniş düşünebilme kabiliyeti kazandırır. İleride çocuklarınızın “ben okumayı sevmiyorum!” deme gibi bir bahanesi de olmaz… yazarmehmetballi@gmail.com