ANASAYFA ..:: Mehmet Ballı ile ücresiz Özgün Yazım Atölyesine Hoş Geldiniiz ::.. iletişim

Yazarlıkta Usta–Çırak İlişkisi

Yazarlıkta doğuştan yetenek önemlidir, fakat bu yeterli değildir. yetenekli ama hayatta başarısız bir sürü insan vardır. yani işin özü istemek ve çok çalışmaktan geçer.

ustalardan ustalığı öğrenmek gerekir fakat usta-çırak ilişkisi günümüzde pek mümkün olmadığını görmekteyiz. çünkü eskisi gibi usta insanların boş zamanı ve gerekse yazarla sohbet mekanları yoktur.
bu boşluğu günümüzde ancak  “yazarlık atölyeleri” doldurmakta. zaman zaman bu atölyelere usta yazarlar davet edilerek tecrübelerinden faydalanılmakta.  
buradan mezun olan herkes yazar olamasa dahi bilinçli ve nitelikli okur olabilmekte.
sanata ülkemizde maalesef bir hobi olarak bakılıyor. hâlbuki değil sanatta bir ömür; asırlar yetmez usta olmaya. her öyküye insan bir acemi gibi başlamalıdır, çünkü oldum diyen meyve çürür.
şu günlerde edebiyat dünyasında usta-çırak ilişki olup olmadığı tartışılıyor. edebiyatçılar ikiye bölünmüş durumda; özellikle yeni yetişen yazar adayları için, bir kesim usta-çırak ilişkisi olmalıdır derken, bir kesim şiddetle karşı çıkıyor.
peki; marangozluk, berberlik gibi zanaatta usta – çırak oluyor da, şiir, nesir gibi edebiyat ve sanatta da usta çırak ilişkisi var mıdır?
şöyle geçmişe dönüp edebiyat tarihimize baktığımızda görüyoruz ki folklör ve şiir de bu var.
âşık edebiyatında yüzyıllar boyu yaşatılan geleneklerin en önemlilerinden biri de usta-çırak geleneğidir. âşıklar genellikle bir usta aşığın yanında onun çırağı olarak, yetenekleri ölçüsünde olgunlaşırlar. gelenek gereği icracılık ve aşığın şairlikteki ustalığı için ‘üstat’ da denilen bir aşığın yanında ders almaları gerekmektedir. genç aşığın ustasının yanında çok büyük bir sabır göstermesi gerekmektedir. sabrın sonunda çırak ustasının hayır duasını alarak tek başına halk önüne çıkma iznine kavuşur.
pekâlâ, şiirde usta-çırak ilişkisi varsa nesir de neden olmasın? diye bir soru geliyor bizim aklımıza.

2006 Yunus Nadi şiir ödülü sahibi Ruşen Hakkı, “bazı yazarların cümle bile kuramadığını, bunun nedeninin usta-çırak ilişkisinin zayıflığı olduğunu” söylemişti. günümüzde çırakların, ustalarının üstüne çıktığını vurgulayan tecrübeli edebiyatçı, çırak denilen şair ve yazarların, Türk Edebiyatı'na emeği geçmiş kişileri okumadıklarını anlatarak, bu nedenle yazarların iyi yazamadıklarını, topluma bir şeyler kazandıracak cümleler kuramadıklarını belirtti. popüler olanları ise medyanın reklamına bağlamıştı.
Ruşen Hakkı gibi ciddi bir yazarın bu serzenişinden yola çıkarsak nesir de de usta-çırak ilişkisinin var olması gerektiğini anlıyoruz.
dolayısıyla edebiyatta usta-çırak ilişkisinin dergiler aracılığıyla yürüdüğünü görüyoruz. edebiyat dergilerinin mutfağında olmanın insana kazandırdıklarını bizzat yaşadım.
edebiyatta usta-çırak ilişkisi öğreten adam ve talebesi biçiminde yürüyen bir ilişki değil, birlikte bir şeyler yapıp kafa yorarak, tartışarak süren bir ilişki. yazım atölyesi, yazarlık kursları da böyle. buralarda usta öğretici, acemi ilişki şekilde yürüyor. sadece yazmak insana bahşedilen bir yetenek değil, yazdıkça, çalıştıkça öğrenilen bir şey ve bunun teknikleri var. bu teknikler öğretilebilir. yazınsal yaratıcılık ise edebiyat sezgisine de gereksinim duyulan bir şey, bu sezgi de en çok okudukça gelişirmiş gibi gelir bana.
Arif Ay’ın; “bir insanın sanatçı olabilmesi için yeteneğinin olması şart.” dese de, Ali Ural ve İbrahim Tenekeci’nin; “biraz yeteneği olan genç yazar adaylarına yol göstermek, elinden tutmak edebiyat kaliteli yazı üretmesini sağlamakla olacaktır.”  diye düşünüyorlar.
bana göre de, yeteneği teknikle birleştirmek gerek. yani, roman, öykü, şiir, deneme hatta makale yazmanın tekniklerini öğrenmek gerek. edebiyatta kalıcı olmanın sırrı da budur.
yoksa ne yetenekler, farkına varılamadan, imkân sağlanamadan yitip giderken, yeteneksiz insanlar istediği kadar kaliteli yazı üreteyim diye çabalasın hevesten öte gidemez…

Mehmet Ballı

Not: Bu yazı izinsiz kullanılamaz. Lütfen izin alınız

 

her hakkı saklıdır | 2014 © copyrigt | yazarmehmetballi@gmail.com | web tasarım mballi | bu web sitesi ticari kazanç sağlamamaktadır.