ANASAYFA ..:: Mehmet Ballı ile ücresiz Özgün Yazarlık Atölyesine Hoş Geldiniiz ::.. iletişim

VAROLUŞCULUK NEDİR?


Varoluşçuluk, Egzisyantalizm olarak da bilinen,  insanın kendi değerlerini kendinin oluşturabileceğini; geleceğini yine kendisinin kurabileceğini savunan bir felsefe akımıdır.
Varoluşçuluk, 19. yüzyılın ikinci yarısında başlamış, ancak 1930’lu yıllarda yaygınlaşmıştır. 2. Dünya Savaşı’nın sonlarında Almanya ve Fransa’da yeşermiş ve bütün Avrupa’ya yayılmıştır.

Varoluşçuluk 4 temel fikri savunur:

1- Edebiyatla felsefeyi yakınlaştıran bir akımdır. Varoluşçuluğun merkezinde insan ve insanın varoluş problemi vardır. Varoluşçuluğa göre, var olma, öz’den önce gelir. İnsan önce dünyaya gelir, yani var olur; sonra özü ortaya çıkar. İnsan ‘hiçbir şey’dir. Önceden ne olduğu belirlenemez. İnsan, ancak var olduktan sonra kendisini tanımlayacak ve biçimlendirecektir. Varoluşçuluk, karamsarlık ve “bunalım” edebiyatıdır. Yazar, varoluş sürecindeki insanın “bunaltı”sını anlatır.
2- Savaş yıllarının yarattığı ortamdan beslenen varoluşçu yazarlar “yabancılaşma”, “umutsuzluk”, “yalnızlık”, “saçma” kavramlarını işlemişlerdir. Varoluşçulukta “seçme” önemlidir; insan kendini ve hayatını seçimlerine bağlı olarak şekillendirecektir. İnsan kendisinden sorumludur.
3- Varoluşçulara göre, sanatçı kendisini toplumdan soyutlayarak fildişi kulesine çekilemez, hatta sanatçı siyasete bile katılma”, karışmalıdır. Yazar, toplumu yönlendirmelidir.
4- İnsan “özgür” olmaya mecburdur. Özgür insan kendisine olduğu kadar çağına ve toplumuna karşı sorumludur. Roman ve hikâyelerde, olay, olayda merak ögesini öne çıkaran entrika, en aza indirgenmiş ve önemsizleştirilmiştir. Edebiyatta üsluba aşırı önem verilmesine; parlak, göz kamaştırıcı sözlere karşıdırlar.

Egzisyantalizm, “psikolojik ve kültürel devinimlerin; bireysel deneyimlerle birlikte var olabileceğini savunur” Erdem ve bilimsel düşüncelerin  insanın var oluşunu  izah edemeyeceğini, bundan dolayı toplumsal huzuru  gerçek değer yargıları içinde yönetilen ileri düzey  bir felesefeye sahip  yönetimlerin sağlayabileceğini savunur.

Egzistansiyalizmin Önemli temsilcileri

1- Batı edebiyatında varoluşçuluk akımı: Varoluşçuluğun en önemli temsilcisi ve kuramcısı Jean-Paul Sartre’dır. Varoluşçular kendi içinde ikiye ayrılır:
a) Dinci (Hristiyan) Varoluşçular: Danimarkalı Soren Kierkegard, İsviçreli Karl Barth, Landsberg, Maurice Blondel, Max Scheler, Karl Jaspers, Henry Bergson, Charles Peguy, Gabriel Marcel, Le Senne, Unamuno… Allah’ı inkâr etmeyen, dine bağlı varoluşçu bir felsefe ortaya koymuşlardır.
b) Dinci Olmayan (Tanrıtanımaz / Atesist) Varoluşçular: Friedrich Nietzsche, Martin Heidegger, Jean Paul Sartre, Albert Camus, Simone de Beauvoir… Tanrıya inanmadıkları gibi geçmişe, geleceğe ve tarihe de inanmazlar.
2- Türk edebiyatinda varoluşçuluk akımı: Demir Özlü “Bunaltı” ve “Soluma” adlı hikaye kitaplarını varoluşçuluğun etkisiyle kaleme almıştır. Ferit Edgünün bazı hikayeleri varoluşçu nitelikler taşır. Orhan Duru, Bilge Karasu, Adnan Özyalçıner, Leyla Erbil”de ise parça parça varolusçuluğun izleri vardır. Ahmet Oktay, Edip Cansever, Turgut Uyar varoluşçu olmadığı halde şiirlerinde yalnızlık, bunalım, bunaltı, yabancılaşma gibi varoluşçuluğa çizgici temaları işlemişlerdir.

 


_____________________________________________________________________________

Mehmet Ballı
Not: Bu yazı izinsiz kullanılamaz. Lütfen izin alınız

her hakkı saklıdır | 2014 © copyrigt | yazarmehmetballi@gmail.com | web tasarım mballi | bu web sitesi ticari kazanç sağlamamaktadır.