ANASAYFA ..:: Mehmet Ballı ile ücresiz Özgün Yazım Atölyesine Hoş Geldiniiz ::.. iletişim

Roman Tahlil/İncelemesi  Nasıl Yapılır?

Roman: Olmuş ya da olabilir nitelikteki olayları konu edinen bir edebi tür. Edebiyatta şiir ilk sırada gelir fakat zorluk ve kapsam olarak roman daha üsttedir.  Romanda iyi bir damar yakalanıp o ana olay ve onu destekleyen yan olaylarla bu olayları yaşayan kahramanlar; olayın geçtiği zaman, mekân, del ve üslup ile olay örgüsü gibi biçim ve içerik olarak ele alınır. Romanda tıpkı sinema filmi gibi ilişki-çelişki döngüsü içerisinde olaylar gelişir.
Akademik açıdan değil ama genel kural itibariyle inceleme yapacağız.
Bir roman incelemesi yapmak için, o eser bir değil birkaç kez okunmalıdır. Sonra  romanı okurken o sıcağı sıcağına notlar alınmalı ve cümlelerin altı çizilmelidir. Alınan o notlar sayesinde önemli birçok detayı unutmamış olacaksınız ve  incelemede işiniz kolaylaşacaktır.
Romanın Türü:
Tarihi roman, Macera (Serüven) romanı, Polisiye romanı, Sosyal roman, Töre romanı, Biyografik roman, Otobiyografik roman, Psikolojik roman, Fantastik roman, Bilimkurgu romanı, Egzotik roman…

Roman Tahlili Nasıl Yapılır?

Roman Biçim (Şekil) ve Muhteva (İçerik) olmak üzere iki şekilde incelenir.

1. Şekil Biçim (Şekil) Yönüyle İnceleme

Roman hakkında genel bir bilgi vermek amacıyla yapılan incelemedir ve genellikle bu bilgiler kitabın jenerik kısmından edinilir.
- Romanın adı
- Romanın yazarı
- Romanın basıldığı yer ve tarih
- Romanı basan yayınevi
- Romanın sayfa sayısı
- Romanın ilk basılma tarihi ve kaçıncı baskısı

2. Muhteva (İçerik) Yönüyle İnceleme

Romanın içeriği hakkında yapılan incelemedir ve adeta romanı özetler.

Romanda geçen Olay/vakanın kısa özeti:

Romanda anlatılan bir ana alay vardır ve etrafında onunla ilişki çelişki içerisinde devam eden küçük olayları iyi tespit etmek gerekir. Romanın Olay Örgüsü ve Romanda geçen olaylar kısa özetlenmelidir.

2. Romanda Kişi/Şahıs Kadrosu:

Romanda genellikle bir ana kahraman vardır ve onun etrafında olaylar geliştikçe romana giren yan kahramanlar vardır.
Romandaki kişiler rollerini oynarken “TİP” ve “KARAKTER” bürünürler. Bu bakımdan romanda geçen olayların gerçek olması şart değildir ve gerçekçi olması önemlidir.

Ana Kahraman:
Romanda olayların oluşmasında aslî rol oynayan kişi ya da kişilerdir. Karakter analizi yapılırken kahramanı veya kahramanları fiziksel ve ruhsal özellikleri bakımından iki kısımda incelenir. Romanın yazarı kahramanlarını iyi tanımalıdır. Özellikle ana kahramanının özelliklerini ta romanın başında tanımlamalıdır. Bu da iki şekilde olur:
- Fiziksel betimleme: kahramanın genel portresini çizer, dış görünüşü…
- Ruhsal betimleme: kahramanın iç dünyası hakkında bilgi verir…

Yardımcı kahramanlar (Kişiler): 
Romanda olayların gelişiminde az ya da dolaylı etkisi olan kişilerdir.  Yardımcı kişilerin fiziksel ve ruhsal analizleri yapılırken fazla detaya girilmez. Çünkü ana karakterin önemini azaltabilir. Bundan kaçınarak lazım olduğu yerde fiziki ve ruhsal betimleme yapılır.

c. Kişiler Arasındaki İlişkiler: Romanda  olayların akışı ve kişileri arasındaki ilişkilerin belirtilmesi romanın olay örgüsünün anlaşılmasında önem taşır.

Mekân:

Romanda olayın geçtiği yerleri özellikleriyle tanımlamak önemlidir. 

- Mekânlar ve özellikleri: Olayların geçtiği mekânlar özellikleriyle tanımlanmalıdı.
- Mekânların kahraman ve olaylarla ilişkisi: Ana mekânlar ve küçük geçişlerin olduğu mekânlar ayırt edilmelidir.

Zaman:

Olayların geçtiği zaman önemlidir.

Metinde olaylar kronolojik sırayla verilebileceği gibi sondan başa doğru da verilebilir. Zaman, geniş zaman (13. yüzyıl, II. Meşrutiyet Dönemi, vb.) olabileceği gibi dar zaman (yaz, kış, akşamüstü, gece, sabahın ilk satleri vb. da olabilir.
Birde yazarın eseri zaman, olayların geçtiği zaman ve birde okuyucunun okuduğu zaman vardır.
Yazıda zaman ve mekânlar karakterler üzerinde etkili ve önemli unsurlardır.

Anlatıcının Bakış Açısı:

Yazıda hangi bakış açısı ile anlatıldığı önemlidir.
1. İlahî (Tanrısal, hakim) Bakış Açısı: Anlatıcı romandaki bütün olaylara, kahramanların iç dünyasına hakimdir. Niyetlerini önceden kestirir. Bilgisi kahramanlardan daha fazladır.
2. Kahraman Anlatıcının Bakış Açısı: Olaylar birinci kişinin ağzından anlatılır. Anlatıcı romandaki kişilerden biridir. Okuyucu her şeyi onun gözünden görür, onun anlattığı kadarını bilir.
3. Gözlemci (Müşahit) Bakış Açısı: Anlatıcı sadece olayı gözler ve aktarır. Olayları dışarıdaki birinin gözüyle, bir kamera tarafsızlığıyla anlatır. Kişilerin duygu, düşüncelerini bilemez. Bakış açısı sınırlıdır.

Dil ve Anlatım Özellikleri:

Yazıda anlatım tekniği esere sanatsal derinlik katar.

Anlatım Türleri


- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öğretici Anlatım
- Kanıtlayıcı Anlatım
- Düşsel Anlatım
- Gelecekten Söz Eden Anlatım
- Coşku ve Heyecana Bağlı Anlatım
- Destansı Anlatım
- Söyleşmeye Bağlı Anlatım
- Mizahi Anlatım

Dil ve Üslup özellikleri:

Yazıda dil ve üslup çok önemlidir. Olayların geçti zamanın lehçesi ile anlatılmalıdır.

- Akıcılık
- Duruluk
- Açıklık

- Yalınlık

Mehmet Ballı

Not: Bu yazı izinsiz kullanılamaz. Lütfen izin alınız

her hakkı saklıdır | 2014 © copyrigt | yazarmehmetballi@gmail.com | web tasarım mballi | bu web sitesi ticari kazanç sağlamamaktadır.